Befolkning

Namn: Befolkning
Emne: Befolkning

Seksjon for befolkningsstatistikk

Kommune, bydel i dei 4 største byane og grunnkrinsar.

For kvartalsstatistikken er det kommune og fylke som er regionalt nivå.

Årleg.

Kvartalsstatistikk blir publisert ca. 6 veker etter referansetidspunkt, som er 1. januar, 1. april, 1. juli og 1. oktober.

Rapportering til FN og Eurostat.

Filer på individnivå blir langtidslagra. Kvartalsstatistikken blir berre korttidslagra.

Hovudtala og dei detaljerte tala for folkemengd skal syne samansetjinga av befolkninga (etter kjønn, alder, sivilstand, statsborgarskap, bustad mv.) ved siste årsskifte og utviklinga over tid. Kvartalsstatistikken og dei årlege befolkningsendringane skal vise endringar i utviklinga av befolkninga. Endringane omfattar hendingar som fødslar, dødsfall og flyttingar, samt totalt folketal.

Årlege tal for folkemengd etter kjønn, alder, sivilstand og statsborgarskap finst attende til 1.1.1976, medan tilsvarande tal utan statsborgarskap finst attende til 1.1.1971. Før det finst tal frå dei ti-årlege folketeljingane og ein del berekna tal for mellomliggjande år.

Medan SSB på grunnlag av folkeregistermateriale har laga årleg statistikk over utviklinga i befolkninga frå og med 1951, har SSB sidan 1974 også laga kvartalsvis statistikk over fødde, døde, flyttingar og folketal.

Statistikken har eit vidt spekter av brukarar og bruksområde, som forskningsmiljø innan demografi og levekår, offentleg forvalting, massemedia og privatpersonar.

Ingen eksterne brukarar har tilgang til statistikk før statistikken er publisert samtidig for alle kl. 08.00 på ssb.no etter varsling minst tre månader før i Statistikkkalenderen. Dette er eit av deI viktigaste prinsippa i SSB for å sikre lik behandling av brukarane.

Fødte.

Døde.

Flyttinger, inn- og utvandring.

Befolkningsframskrivinger.

Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre.

Familie- og husholdninger.

Samboere.

Lov om offisiell statistikk og Statistisk sentralbyrå (statistikkloven) §10.

Folkemengd

Gjeld alle personar registrerte som busette i Noreg 1. januar, det vil seie personar som skal ha sin faste bustad i Noreg i minst eit halvt år, og som har gyldig upphaldstillatelse. Personar som har innvandra for å arbeide i Noreg for mindre enn eit halvt år er ikkje med i statistikken, og personar som har flytta til utlandet utan å registrere seg er heller ikkje med. Kven som skal reknast som busett i Noreg, sjå deinisjoner. Definisjon av viktige begrep og variabler. Alle tal gjeld heimehøyrande (de jure) folkemengd.

Kvartalsstatistikken

Kvartalstal 1985-1999
Tala for endringar i siste kvartal byggjer på meldingar om hendingar i kvartalet (fødslar, dødsfall, flyttingar) som gjaldt personar busett i Noreg, og som blei motteke seinast éin månad etter slutten av kvartalet. Meldingar som kom seinare, blei ikkje teke omsyn til, så sant det ikkje blei nevnt i fotnote.

Hendingar som fann stad i tidlegare kvartal innan same kalenderår, blei teke med i "endringane hittil i 19xx". Desse hendingane blei det også teke omsyn til i folkemengda ved inngangen til siste kvartal (omtala i fotnote).

I perioden 1985-1999 omfatta altså statistikken bare hendingar som faktisk fann stad innan kalenderåret, og altså ikkje meldingar om hendingar i tidlegare år som kom for seint til å bli teke med i statistikken.

Kvartalstal frå og med 2000
Frå og med 1. kvartal 2000 blei òg for seint innkomne meldingar med i kvartalstala. I tillegg til hendingar som faktisk fann stad i det aktuelle kvartalet, tek ein og med alle meldingar motteke meir enn éin månad etter slutten av førre kvartal, og som gjaldt hendingar i alle tidlegare år og i tidlegare kvartal i inneverande år.

Eit resultat var at tala i kvartalsstatistikken for folkemengd blei meir i samsvar med seinare publiserte tal for folkemengd enn det dei var tidlegare, ettersom registeret (Tidlegare DSF, no FREG) blir oppdatert fortløpande, også med seint mottekne meldingar.

Førebelse tal for folkemengd og endringstal for året fram til 2004
Eit resultat av summen av dei fire kvartalsstatistikkane har frå og med 2000 til og med 2004 blitt publisert som førebelse årstal for fødde, døde, flyttingar og folkemengd ved inngangen til nytt år fram til endelege tal har blitt utarbeidd. Tidlegare, før 2000, blei det også publisert tilsvarande førebelse tal for heile året, men desse blei ikkje rekna som summen av dei allereie publiserte tala for 1. til 4. kvartal. Framgangsmåten var litt annleis. Tala som var publisert for første kvartal blei først publisert. Lenger ut på året da tal for andre kvartal blei publisert blei tala for første kvartal enda meir oppdatert, og når tredje kvartal blei publisert var andre kvartalstala noko meir oppdatert. Slik blei og tala for tredjekvartal enda meir oppdatert. Summen av fjerde kvartal og dei meir oppdaterte tala for første til tredje kvartal blei publisert som førebelse tal for heile året fram til 2000.

Endelege tal for folkemengd og endringstal frå og med 2005
Det førebelse folketalet ved siste årsskifte og endringstala for kalenderåret 2005 og seinare år har blitt erstatta med endelege tal av di det er mogeleg å gjøre dei nødvendige kontrollar tidlegare enn før.

Folketilveksten frå 2005 er satt lik differansen mellom folkemengd 1. januar 2006 og 1. januar 2005. Tilsvarande er folketilveksten i 4. kvartal lik differansen mellom folkemengd 1. januar 2006 og 1. oktober 2005. Da førebelse folketal (også kvartalstal, medrekna 4. kvartal) blei publisert tidlegare, blei folketilveksten rekna som summen av fødselsoverskot og nettoinnflytting, og ga grunnlaget for førebels folketal. Alle seinare folketal for 1. april, 1. juli og 1. oktober vil bli berekna slik.)

Dei to visa å berekne på som er nemnt ovafor skulle ideelt sett gi same resultat, men ut frå tidlegare erfaring blir det kvart år eit visst avvik i "befolkningsrekneskapen" på grunn av forsinka meldingar, annulleringar, korreksjonar o.a.

Statistikken etter 1970 byggjer på folkeregisteropplysningar.

Sidan 1946 har det i den enkelte kommune vore eit lokalt folkeregister som skal registrere alle busette i kommunen i samsvar med lov om folkeregistrering og forskrifter til lova. Frå 2005 blei arbeidsmåten i folkeregistra endra, og det blei 97 større registereiningar som dekkjer registreringa for fleire kommunar i kvart fylke. Frå 2008 blei det oppretta nokre får regionkontor som tok over registreringa. Folkeregistra får meldingar om fødslar, dødsfall, giftarmål, skilsmisser, flyttingar med vidare frå ulike kjelder for dei kommunane dei dekkjer registreringa for.

Det sentrale personregisteret (DSP) vart bygd opp i åra 1964-1966 med utgangspunkt i folketeljinga i 1960, samstundes som det 11-sifra fødselsnummeret blei innført som identifikasjon. Registeret inneheldt dei som deltok i folketeljinga, og seinare alle som har vore busett i Noreg frå og med 1. oktober 1964. I 1995 overtok Det sentrale folkeregister (DSF) i Skattedirektoratet som offisielt register. Sentralkontoret for folkeregistrering administrerar DSF (og før det DSP). Kontoret ble frå 1991 overført frå Statistisk sentralbyrå til Skattedirektoratet. Oppdateringa i Det sentrale folkeregister blir utført til dels ved de lokale folkeregisterkontora, som er knytte til registerbasen (DSF) via terminalar, delvis sentralt i Skattedirektoratet. Grunnlaget for statistikken over endringar i befolkninga er elektroniske kopiar til Statistisk sentralbyrå av alle slike meldingar som oppdaterer registeret. Meldingane oppdaterer ein eigen befolkningsdatabase i Statistisk sentralbyrå som skal utvikle statistikk. Denne befolkningsbasen utgjer grunnlaget for befolkningsstatistikken.

Frå januar 1998 er meldingar (elektroniske kopiar) blitt overførde dagleg frå DSF til SSB, tidlegare månadleg. Før mai 1995 tok SSB imot meldingane på magnetband kvar månad.

Folkemengd (busette personar) blir summert opp til grunnkrets, bydel og kommune.

På grunn av kommunesamanslåingar og -delingar, samt grensereguleringar, er ikkje tala alltid til å samanlikne når vi til dømes vil lage ein tidsserie for ei kommune. Endringane kan òg påverke fylkesgrensene og dermed også grunnlaget for samanlikning der. Historisk oversikt over kommune- og fylkesinndelingen 1838-1996.

Nokre feil i samband med innsamling og bearbeiding av data er ikkje til å unngå. Det kan være kodefeil, revisjonsfeil, feil i edb-behandlinga etc. Det er gjort eit omfattande arbeid for å minimalisere slike feil, så ein i statistikk samanhang som oftast kan sjå bort frå dei.

Fråfallsfeil vil finst i den grad det er personar som oppheld seg i Noreg som ikkje er registrert som busett i fylgje regelverket, fastlagt i Lov om folkeregistrering (folkeregisterloven). Sjå kapittel 4; Hvem som skal regnes for å være bosatt i Norge.

Kvaliteten på datagrunnlaget frå Det sentrale folkeregister er generelt svært god for statistiske formål. Eit minus er likevel bustadsregistreringa - til dels fordi for mange er registrerte som busette, men òg fordi visse grupper er registrerte med ein annan bustad enn den faktiske. I mange tilfelle skuldast det at registreringsreglane ikkje er følgde (flytting ikkje meldt), i andre tilfelle at registreringsreglane ikkje gir faktisk adresse. Det viktigaste eksemplet på det siste er at ugifte studentar ifølgje reglane skal stå som busette i heimen til foreldra.

Bustadsregistreringa
il statistisk bruk kan bustadregistreringa synast feilaktig. Spesielt gjeld dette i forhold til den ideelle situasjonen, der alle busette er registrert i samsvar med døgnkvileprinsippet. Også manglande og forseinka flyttemeldingar gjer sitt til slike avvik. For mange analyse- og planleggingsformål vil den faktiske bustaden vere av interesse. Ei undersøking i etterkant av Folke- og bustadteljinga i 1990 konkluderte med at 5,5 prosent av personane blir plasserte på feil bustad. Mykje av avviket skuldast den juridiske bustaddefinisjonen som er lagt til grunn i Det sentrale folkeregister, som for eksempel krev at studentar og bebuarar i felleshushald skal være registrert busett ein annan stad enn der dei for tida faktisk bur. I forhold til bustaddefinisjonen er mellom 1,8 og 3,0 prosent av personane plasserte på feil bustad. Arnfinn Schjalm: "Kvalitetsundersøkelsen for Folke- og boligtelling 1990", Rapporter 96/10, Statistisk sentralbyrå.

Utregistreringar
Flytting til utlandet utan å melde ifrå har også i dei seinare åra vore ei betydeleg feilkjelde. Undersøkingar i 1993 førte til at folkeregistra registrerte nær 3 000 utlendingar som utflytta som viste seg å ha reist frå Noreg utan å melde utflytting. Også i 1994, 1995, 1997 og 1998 blei det gjort slike utregistreringar. For Oslo vart det utregistrert nærare 2 000 utlendingar til saman i 1997 og 1998.

Trass i tiltak for å utregistrere innvandrarar som har reist frå landet utan å melde frå, vil det alltid være ein del personar som står registrert som busettei Noreg utan å være det lenger. På den andre sida er det, (utanom asylsøkjarar som ventar på opphaldsløyve), til ei kvar tid eit ukjent tal personar som oppheld seg ulovleg i landet, og som derfor ikkje er med i folketalet. Dei fleste av desse held til i Oslo. Sidan dei registreringsproblema dreg i kvar si retning, kan dei i tal i nokon mon oppvege kvarandre.

I tillegg til dei kontrollane som blir gjort i DSF, utfører SSB kontrollar for statistiske formål. Detaljerte opplysningar om kontrollar som blir gjort kan ein finne i dokumentasjon om i notatet; Interne dokumenter 11/2013 Uttak til befolkningsstatistikk fra populasjonsregisteret BeReg.