Arbeidskraftundersøkinga, sesongjusterte tal, mars 2005

Talet på arbeidslause i mars (tremånadersperioden februar-april) gjekk opp med 6 000 frå desember i fjor (november-januar), noko som er like utanfor feilmarginen til endringstala i AKU. Sesongjusterte tal for registrerte arbeidslause ved arbeidskontora pluss ordinære tiltaksdeltakarar viste ein svak nedgang i same perioden (frå desember til mars).

Etter ein periode med negativ utvikling frå våren 2002, har sysselsetjinga sidan sommaren 2003 auka meir eller mindre kontinuerleg. I mars i år minka talet på sysselsette med 8 000 frå desember i fjor, men dette er innanfor feilmarginen til endringstala i AKU. Sysselsetjinga ser no ut til å halda seg på eit stabilt nivå.

Lågare arbeidsløyse i USA

Den sesongjusterte arbeidsløysa i Noreg var 4,6 prosent i mars, mot 4,4 prosent i desember i fjor. Tala for EU- og OECD-landa var om lag uendra på respektive 8,1 og 6,7 prosent. I same perioden minka arbeidsløysa i USA frå 5,4 til 5,2 prosent, i Sverige frå 6,4 til 6,3 prosent og i Finland frå 8,8 til 8,3 prosent. Frå desember i fjor til mars i år gjekk arbeidsløysa i Frankrike opp frå 9,7 til 9,8 prosent og i Tyskland frå 9,5 til 9,8 prosent, syner tal frå OECD og Eurostat .

Nedgang i vekeverkstalet

Utførde vekeverk (à 37,5 timer) viste ein minkande tendens i perioden mellom juni 1998 og mai 2003. Sidan har me sett teikn til ein aukande trend for desse tala. Frå desember i fjor til mars i år minka talet på utførde vekeverk med 14 000, men dette er innanfor feilmarginen til endringstala i AKU. Dessutan må reduksjonen sjåast i samanheng med det låge talet på ekstra fridagar i samband med julehøgtida i 2004, noko som gjorde at vekeverkstalet for desember var unormalt høgt.

Dekkjer AKU all sysselsetjing?

AKU måler berre sysselsetjing blant dei som er registrerte som busette i folkeregisteret. Dette er personar som ein trur vil bu i landet i minst seks månader. Utlendingar som arbeider i Noreg i kortare tidsperiodar, kjem difor ikkje med i AKU-tala. På den andre sida vil ein ta med dei som er registrerte som busette i Noreg, men arbeider i utlandet. AKU følgjer her den avgrensinga som internasjonale organ rår til at ein nytter i personstatistikken. Statistisk sentralbyrå arbeider med å få fram nokre tal også for sysselsetjing blant dei med korte opphald i Noreg. Ein første rapport er planlagd publisert i siste halvdelen av juni i år.

I nasjonalrekneskapen og økonomisk statistikk er dei internasjonale føresegnene noko annleis. Her rår ein til å måle sysselsetjing i alle bedriftene som "høyrer heime i landet", utan omsyn til om dei sysselsette er registert busette eller ikkje. Men då ein krev at ei bedrift skal ha verksemd i landet i om lag eitt år for å verta definert som at den høyrer heime i landet, vil det også her vere nokre som arbeider i landet som ikkje blir talt med som sysselsette. I nasjonalrekneskapen skal produksjon i bedrifter med kort produksjonstid i landet klassifiserast som import. I den norske nasjonalrekneskapen arbeider ein med å betre berekningane på dette området.

Uvisse ved dei sesongjusterte tala

Føremålet med å justera for sesongvariasjon, er å beskriva utviklinga gjennom året og gje tal på endringar for den siste tremånadersperioden, som er reinsa for normale sesongsvingingar. Kvalitetstestar syner at dei sesongjusterte tala for AKU-arbeidsløysa er usikre. Sesongjusteringsmetoden har vanskar med å identifisera eit stabilt sesongmønster i denne talserien. Dei tilfeldige utslaga er relativt store i forhold til sesongkomponenten. I tillegg er det relativt få arbeidslause i utvalet, slik at uvissa blir stor. Dette gjer at tala må tolkast med varsemd. For å redusere utvalsuvissa, er dei publiserte AKU-tala tremånaders glidande gjennomsnitt av dei sesongjusterte tala. Til dømes er talet for mars gjennomsnittet av overslaga for februar, mars og april.

Tabeller:

• Tabell 1. Sysselsetjing og arbeidsløyse for personar 16-74 år. Sesongjusterte tal, tremånadars glidande gjennomsnitt. Absolutte tal i 1000 og arbeidslause i prosent av arbeidsstyrken.