Føretak, 4. kvartal 2012

Første publisering november 2002.

Brukarar av statistikken er offentleg forvalting, forskingsmiljø og næringslivet.

Nivåtala som vert presentert vil avvike frå talet på juridiske einingar i ER, og kan på næringsnivå avvike frå det som vert presentert i strukturstatistikkane. Avviket i forhold til ER skyldast i hovudsak at ER omfattar alle juridiske einingar, også dei som ikkje driver næringsverksemd, og at SSB gjennomfører mange kontrollar for å finne ut om eit føretak verkeleg er aktivt.

Årgangspopulasjonane (t-1) og bestandstala i år t er samordna med strukturstatistikkane ved at dei, for de næringane som er omfatta av strukturstatistikkane, berre omfattar føretak som i statistikkåret har vist seg å ha omsetning og sysselsetting eller berre omsetning. Bestandstala per år t+1 omfattar også alle nye føretak i år t som framleis er registrert ved inngangen av t+1. Da opphøyr ofte først blir registrert i etterkant, kan dette talet være for høgt (sjå 5.1).

Tala i årgangspopulasjonane vil avvike frå det som er publisert i strukturstatistikkar for bedrifter, då omsetning og sysselsetting i eit føretak omfattar all omsetning og alle sysselsette i føretaket, også omsetning/sysselsetting i bedrifter med annan næring enn føretaket.

Næring 70.201 (burettslag) er heldt utanfor strukturstatistikken for næring 70. Strukturstatistikk for næring 61 omfattar for 2000 berre innanriks sjøfart (næring 61.101, utanriks sjøfart og 61.102, kysttrafikk i Europa, er heldt utanfor). Frå og med statistikkåret 2001 vil det også verte publisert strukturstatistikk for utanriks sjøfart.

På grunn av spesielle forhold innan fiskerinæringen, vil talet på sysselsette innan denne næringa vere lågare enn talet på fiskarar enn det "NOS-Fiskeristatistikk" skulle tilseie. Lottakarane på fiskefarty er ikkje innmeldt som tilsette. Desse har næringsinntekt, men er ikkje registrert i ER/BoF som sjølvstendige næringsdrivande med mindre dei er deltakarar i partreiarlag eller ansvarlige selskap.

I statistikken om overleving og vekst er populasjonen av nyetablerte føretak i år t er identisk med populasjonen av nyetableringar som vert publisert i statistikken over nye føretak i år t. Føretaka som har overlevd i år t+n finn ein i årgangspopulasjonen i t+n og vil også i bestanden 1. januar år t+n. Men de overlevde føretaka kan ha opphøyrt i løpet av t+n slik at de ikkje nødvendigvis kan finnast igjen i bestanden 1.januar i år t+n+1, då vil dei finnes i populasjonen av opphøyrde føretak i t+1. Definisjonen av overleving følgjer nært definisjonane i Eurostat sin føretaksdemografi.

Ikkje relevant

Ikkje relevant

Føretaksstatistikken, basert på årgangspopulasjonar, omfattar aller næringar etter Standard for næringsgruppering (SN2002) (sjå punkt 4.2) unntatt offentleg administrasjon og forsvar (næring 75). I den delen av statistikken som beskriver bestandstal, tilgangar og avgangar (føretaksdemografi), er også primærnæringane (næring 01, 02 og 05) heldt utanfor, mens desse er inkludert i årgangspopulasjonen.

Statistikken om overleving og vekst byggjer på populasjonane av nyetablerte føretak som vert publisert i statistikken over nye føretak.

Bestandstala per 1. januar i statistikkåret skal omfatte alle føretak med aktiv verksemd i Noreg det føregåande året. Som nyregistrering og nyetablering i statistikkåret (sjå 3.4.1) reknast berre føretak med opplysningar som tilseier at dei vil drive næringsverksemd. Det vil seie at enkelte organisasjonsformer haldast utanfor demografidelen av statistikken. Det gjeld norskregistrerte utanlandske føretak (NUF) og frivillige organisasjonar (FLI) som ikkje vert registrert i Føretaksregisteret (FR) i Brønnøysund-registrene (BR). Næringsdrivande føretak innan desse organisasjonsformene er registreringspliktige i FR. Med unntak av pensjonskasser haldast også andre juridiske personar (ANNA) utanfor nyregistreringane. Det same gjeld andre juridiske einingar som openbart berre er registrert ut frå behov for organisasjonsnummer.

Føretaka inngår i årgangspopulasjonen dersom de er registrert med aktiv verksemd i Noreg i statistikkåret.

Statistikken er avgrensa i forhold til stats- og trygdeforvaltinga, fylkeskommunar, kommunar, det vil seie føretak med sektorkode 110 (stats- og trygdeforvalting), 510 (kommunar) eller 550 (fylkeskommunar). Føretak innanfor denne delen av offentleg forvalting (administrasjon og tenesteyting) vil ikkje inngå i statistikken sjølv om dei formelt sett skulle drive verksemd som fell inn under næringane som er omfatta av statistikken. For næringar som kjenneteiknas av ei blanding av offentleg og privat tenesteyting, kan bestandstala synast mangelfulle då offentleg tenesteyting er heldt utanfor statistikken. Dette vil særleg gjelde kraft- og vassforsyning (næring 40 og 41), undervisning (næring 80) og helse- og sosiale tenester (næring 85).

Noregs Bank, statlege låneinstitutt, føretak innanfor statens forretningsdrift, statleg eigde føretak, statsføretak, kommunal forretningsdrift og sjølvstendige kommuneføretak, det vil seie føretak med sektorkoder 150, 190, 610, 630, 635, 660 og 680, er med i statistikken dersom dei driv verksemd innan dei næringane som er dekka av statistikken. Det same gjelder i teorien føretak innanfor alle andre sektorar.

Einingsregisteret (ER) og Bedrifts- og føretaksregisteret (BoF). Tal på tilsette frå Arbeidsgjevar-/arbeidstakarregisteret. Omsetning og sysselsetting er innhenta gjennom SSB sine strukturundersøkingar og frå administrative kjelder.

Vidare nyttast data frå strukturstatistikkane og frå andre administrative register som meirverdiavgiftsdata, rekneskapsdata og sjølvmeldingsdata for sjølvstendig næringsdrivande for å avgrense omfanget i høve til reelt sett opphøyrde føretak.

Ikkje relevant

Administrative data og gjenbruk av data frå statistiske undersøkingar (sjå 3.2).

BoF er per i dag et heildekkande og kvalitetssikra register med omsyn til omfang og grunndata.

Populasjonen av aktive føretak vert kvalitetssikra mellom anna gjennom direkte kontakt med einingar i høve med datafangsten til strukturstatistikkane og gjennom kopling mot administrative register i Overvakingssystemet for bedrifter i BoF. Sjå også 3.2.

Det føregår ei løpande kvalitetssikring av næringskoda på bedrifter og føretak i BoF. Kvalitetssikringa føregår bl.a. gjennom kontakt med føretaka i SSB sine strukturundersøkingar, gjennom andre administrative kjelder som Rikstrygdeverkets årskontroll og gjennom direkte kontakt med føretaka på annan måte. Vidare ved hjelp av meldingar om føremålsendringar til ER.

Ikkje relevant

Ikkje relevant

At ei verksemd opphøyrar vert først registrert i ettertid. Nyregistreringar kan også skje i ettertid, og mange nyregistrerte føretak startar aldri opp noko verksemd. Bestandstala per 1. januar i t+1 vil derfor bli justert ned neste gang demografitala vert presentert.

For årgangspopulasjonen er det frå og med 2003-årgangen føretatt ei justering av metoden for å berekne omsetning og sysselsetting på føretak som ikkje inngår i strukturstatistikkane. Dette omfattar føretak i næringane 65-67 og 80-99, men også føretak i næringane 10-41 som ikkje inngår i strukturstatistikken for industri (enkeltpersonføretak og føretak med sysselsetting mindre enn 0,5 årsverk). Denne justeringa medfører ein nedgang i talet på føretak publisert for 2003 totalt og innan dei nemnte næringane i høve til tala publisert for 2002.

Føretak
I Standard for næringsgruppering (SN2002) er eit føretak definert som den minste kombinasjonen av juridiske einingar som produserar varer eller tenester, og som til ei viss grad har sjølvstendig avgjerdsmakt. I statistikken behandlast ei juridisk eining som eit føretak.

Bedrift
I SN er bedrift definert som ei lokalt avgrensa funksjonell eining som hovudsakeleg driv med aktivitetar innanfor ei bestemt næringsgruppe.

Nye føretak
Som et nytt føretak i ei gitt periode reknast eit føretak registrert i ER med stiftelsesdato i denne perioden, dersom dei registrerte opplysningane tilseier at eininga skal drive næringsverksemd (sjå 3.1). Dersom stiftelsesdato ikkje er oppgitt, vert registreringsdato nytta.

Nyetablering
Nyetablering er nye føretak korrigert for eigarskifte. Det vil seie at nye føretak som overtar ei eksisterande verksemd ikkje vert rekna som ei nyetablering, men berre som eit nytt føretak.

Avgangar
Som avgangar reknast opphøyr av verksemda. Dette kan skje ved at verksemda vert selt, lagt ned eller ved at føretaket vert sletta i BR.

Bestandstal
Bestandstala per 1. januar i statistikkåret (år t) inkluderar alle føretak med aktiv verksemd i inneverande år som framleis er registrert per 1. januar.

Bestandstalet per utgangen av statistikkåret (1. januar i t+1) fastsetjast slik:

Bestandstal per 1. januar i år t

+ nye føretak i år t

- avgangar i år t

I tillegg justerast bestanden for 1. januar t+1 for sovande føretak i t-1 som har fått tilsette i løpet av t.

Overleving
Eit nyetablert føretak i år t har overlevd i år t+n (n>=1) dersom det har aktivitet i form av omsetning eller sysselsetting i t+n. Det vil seie at føretaket finnast i årgangspopulasjonen i t+n.

Overleving kan delast inn i to typar:

1. Direkte overleving. Eit nyetablert føretak i år t har overlevd direkte i år t+n (n>=1) dersom føretaket finnast igjen i si opphavlege form i år t+n.

2. Overleving ved overdraging. Eit nyetablert føretak i år t som i år t eller t+1 overdreg verksemda til eit anna nytt føretak som er etablert for å ta over ei eksisterande verksemd.

Fusjonar og overdragingar til et anna føretak som ikkje er nytt i t eller t+1, eller som også overtar andre verksemder reknast ikkje som overleving.

Når eit nyetablert føretak vert fylgt over tid beheld ein næringa, storleiksgruppa og organisasjonsforma som føretaket hadde ved etableringa.

"Sovande føretak"
Nyetablerte føretak i t som ikkje hadde aktivitet i t+1, men som hadde aktivitet i t+2. Ved publisering for overleving i t+1 vil føretaka vere klassifisert som ikkje overlevde då det ikkje føreligg informasjon om aktivitet i føretaka på tidspunktet for publisering. Men ved neste publisering har føretaka aktivitet i t+2 og tala for overleving i t+1 vert oppdatert, då med ein egen kategori for føretaka som ikkje hadde aktivitet i t+1, men som hadde det i t+2.

Vekst
Vekst i nyetablerte føretak målast i talet på sysselsette. Sidan ein del føretak som er publisert som nyetableringar i år t ikkje startar opp verksemda før i t+1 vil talet på sysselsette i t være noko lågt og medføre ein stor vekst i sysselsettinga til år t+1.

Tilsette (Lønstakarar)
Talet på tilsette omfattar alle personar som arbeidar for arbeidsgjevaren meir enn fire timer i veka. Personar med meir enn eit arbeidsforhold vil kunne vere telt med som tilsett i fleire næringar. I bestandstala visast det til talet på tilsette på telletidspunktet. I nye føretak vert det vist til talet på tilsette ved utgangen av året (tal på tilsette i Statistikkbanken) samt i august påfølgjande år i DS-tabellane. For opphøyrde føretak vert det vist til tal på tilsette ved inngangen av året føretaket opphøyrde.

Sysselsetting
Med sysselsetting meinast summen av tilsette og eigarar. Sysselsettingstala viser eit gjennomsnitt av talet på sysselsette ved utløpet av fem utvalde månader i året, og kan avvike frå det som er publisert i Arbeidskraftundersøkinga (AKU) og Nasjonalregnskapet (NR) fordi kjeldene og gjennomsnittsberekninga er ulik. I næringar der sysselsetting ikkje vert innhenta gjennom datafangsten til strukturstatistikkane, bereknar ein sysselsette ut frå talet på tilsette i BoF. Personar med meir enn eit arbeidsforhold vil kunne vere telt med som sysselsett i fleire næringar.

Omsetning
Omsetning er definert som summen av godtgjering for sal til kundar, sal av handelsvarer og bruttoinntekt av annan næringsverksemd. Omsetning inkluderar leigeinntekter og provisjonsinntekter, men ikkje offentlege tilskot eller gevinst ved sal av anleggsmidlar. Meirverdiavgift er ikkje med i tala. I enkelte næringar er omsetningsomgrepet ikkje eintydig definert, og for desse næringane publiserast ikkje omsetning. Dette gjeld finansielle næringar og forsikring (næring 65, 66 og 67), undervisning (næring 80) og helse- og sosialtenester (næring 85). For einingar i næringar som inngår i strukturstatistikkane er omsetning henta herfrå. I andre næringar hentast omsetning frå administrative kjelder (moms eller årsrekneskap).

Organisasjonsform
Selskapsform i ER. Her skil ein bl.a. mellom enkeltpersonføretak, allmennaksjeselskap og ansvarleg selskap.

Lokalisering
Føretaket er lokalisert til fylke ut frå forretningsadressa til føretaket. I fleirbedriftsføretak med bedrifter i fylker vil dette vere fylket der føretaket har sitt hovudkontor.

Standard for næringsgruppering (SN2002)
Gjeldande Standard for næringsgruppering (SN2002) i SSB, som bygger på EUs standard NACE Rev.1.